تاريخچه
شبکه قرآن و معارف سیما به عنوان اولین شبکه تلویزیونی قرآن در جهان ، در تاریخ اول رمضان المبارک سال 1420 هجری قمری ( آذر ماه 1378 ) با یک ساعت برنامه از شبکه دوم سیما فعالیت خود را آغاز کرد و پس از مدتی ، ساعت پخش برنامه به بعد از اذان ظهر انتقال یافت .
یک سال بعد ، در سالروز میلاد با سعادت امام حسن مجتبی ( ع ) در پانزدهم رمضان المبارک 1421 هجری قمری شبکه قرآن و معارف با حضور ریاست محترم مجمع تشخیص مصلحت نظام و مدیران ارشد صدا و سیما افتتاح گردید و ساعات پخش آن به شش ساعت افزایش یافت .
همزمان با آغاز ماه مبارک رمضان سال 1423 هجری قمری ( آبان ماه 1381 ) با عنایت خاص ریاست محترم صدا و سیما نیز آغاز شد . ( از ساعت 1 بامداد تا 5/30 صبح از شبکه پنجم سیما ) پخش شبکه به همین منوال ادامه یافت تا این که همزمان با اول رمضان المبارک 1426 هجری قمری ( مهر ماه 1384 ) با تلاش شبانه روزی مدیران وقت شبکه و عنایت ویژه ریاست محترم سازمان ، جناب آقای مهندس ضرغامی بصورت 24 ساعته بر روی آنتن مستقل پخش برنامه های خود را آغاز نمود .
هم اکنون نیز شبکه به روی ماهواره هات برد ، آسیاست و اینتل ست برنامه های خود را به مخاطبان در سطح وسیع جهان عرضه می نماید. لازم به ذکر است که شبکه قرآن و معارف سیما ، دارای گروه های برنامه ساز شامل گروه : معارف و علوم قرآنی ، تامین برنامه ، تلاوت و نغمات دینی ، فیلم و سریال ، محافل و مناسبتها،گروه كودك ونوجوان و واحدهای ستادی چون تولید و فنی ، امور عمومی ، پیام نما ، آرشیو ، طرح و برنامه ، حراست ، ترابری و روابط عمومی است .
ماهيت اصلي شبكه
تعريف : شبكه قرآن سيما ، شبكه قرآني و معارف اسلامي سيماي جمهوري اسلامي ايران است كه از منظر قرآن ، معارف اسلامي و سنت نبوي و ائمه معصومين(ص) مباحث گوناگون را با رويكردهاي اصلي ارشادي و تبليغي براي همه اقشار اجتماعي در قالب ساختارهاي مختلف ، برنامه پخش ميكند.
رويكردهاي شبكه : ارشادي 40 درصد ،تبليغ 30درصد ،آموزشي 15 درصد ، اطلاعاتي 10 درصد ، سرگرمي 9/4 درصد ، خبري 1/0 درصد
اهداف اصلي شبكه
1-معرفت و ايمان روشن بينانه
- تبيين و ترويج بصيرت ديني و ايمان روشن بينانه
- تبيين ضرورت همراهي ايمان با بصيرت و معرفت و مقابله خرافات ، تحريفها و جريانهاي شبه عرفاني درحوزه دين ودينداري
2-اخلاق فاضله
- تبيين و ترويج اخلاق فاضله
- تبيين ضرورت و معرفي راههاي ايجاد جامعه سالم و متخلق به اخلاق اسلامي از منظر قرآن كريم
3-رفتار ديني خالصانه
- تبيين حوزه مفهومي اخلاص و رفتار ديني خالصانه
- ترويج رفتار ديني خالصانه در جامعه
4-ارزشها و بنيانهاي فكري انقلاب اسلامي
- تعميق و تقويت گرايش به عدالت به عنوان يكي از ارزشها و بنيانهاي فكري انقلاب و نظام اسلامي
5-ولايت فقيه
- تبيين اهميت و مفهوم ولايت در اسلام
- افزايش علاقمندي و آگاهي مخاطبان به ولايت فقيه و حكومت ولايي
- معرفي فقه شيعه به عنوان مبنا و چارچوب ولايت و حكومت
6-تهاجم فرهنگي و فكري
- تحكيم و تقويت عناصر مصونيت بخش در قبال تهاجم فرهنگي و فكري غرب
7-اميد
- تقويت روح مثبت انديشي و اميد واري در زندگي
8-نهضت نرم افزاري و توليد علم
- تبيين مباني علم و ترويج علم آموزي و روحيه تحقيق و پژوهش
9-همگرايي و همبستگي عمومي
- ايجاد همگرايي و همبستگي عمومي مسلمانان جهان
10-نشاط
-ترويج روحيه فعاليت و نشاط و پربار شدن اوقات فراغت جوانان و ايجاد شادابي وآرامش رواني در جامعه
اهداف مياني شبكه (گروهها ) :
1- تبيين و ترويج بصيرت ديني و ايمان روشن بينانه
- تبيين مفهوم ، مراتب و آثار و فوايد ايمان
- تبيين آثار و تبعات عدم بصيرت در جامعه
- معرفي الگوها و نمونه هاي انسانهاي با بصيرت
- گسترش و تعميق معارف و آموزه هاي قرآني بر اساس تعاليم پيامبر(ص) و اهل بيت (ع)
- تبيين مفهوم و آثار حکمت
2- تبيين ضرورت همراهي ايمان با بصيرت و معرفت و مقابله خرافات ، تحريفها و جريانهاي شبه عرفاني درحوزه دين ودينداري
- تبيين جايگاه معرفت و بصيرت و خردمندي و نظريه پردازي در دين
-مقابله با خرافات ، انديشه هاي سست و تحريف ها در حوزه دين ودينداري
- معرفي عرفان اصيل اسلامي
- زمينه سازي براي آميختن زندگي فردي و اجتماعي مخاطبان با فرهنگ قرآني
3- تبيين و ترويج اخلاق فاضله
- ترويج و تبيين اخلاق اسلامي از منظر قرآن و سنت
- معرفي و تبيين اخلاق و سيره پيامبر (ص) و اهل بيت (ع)
- تبيين مفهوم کرامت ، تقوا و اهميت آن
4- تبيين ضرورت و معرفي راههاي ايجاد جامعه سالم و متخلق به اخلاق اسلامي از منظر قرآن كريم
- تبيين ضرورت ايجاد جامعه و نظام بر اساس ارزشهاي اخلاقي اسلامي
5- تبيين حوزه مفهومي اخلاص و رفتار ديني خالصانه
- تبيين انگيزه ، جهت و هدف الهي در رفتار و اعمال
- تبيين عمل خالص و مراتب آن
- آسيب شناسي اخلاص و برداشتهاي نادرست از آن در جامعه
6- ترويج رفتار ديني خالصانه در جامعه
- تبيين آثار و نتايج اخلاص در جامعه
- ترويج توجه به تكليف و نه نتيجه
- تبيين ضرورت وجود اخلاص در مديران جامعه و مسئولان نظام
- آسيب شناسي روشهاي دينداري
7- تعميق و تقويت گرايش به عدالت به عنوان يكي از ارزشها و بنيانهاي فكري انقلاب و نظام اسلامي
- تبيين اهميت و مباني عدالت
- تبيين اهداف عدالت خواهانه انبياء از منظر قرآن و اهل بيت (ع)
8- تبيين اهميت و مفهوم ولايت در اسلام
- تبيين اهميت ولايت در اسلام
- تبيين مفهوم و جايگاه و ويژگيهاي ولايت در اسلام
9- افزايش علاقمندي و آگاهي مخاطبان به ولايت فقيه و حكومت ولايي
- معرفي و تبيين اضلاع و ويژگيهاي حكومت ولايي
- معرفي و تبيين ولايت فقيه
10- معرفي فقه شيعه به عنوان مبنا و چارچوب ولايت و حكومت
- معرفي و تبيين ابعاد گوناگون فقه شيعه به لحاظ غنا، گستردگي مسائل و كثرت فقها
- تبيين و معرفي فقه سياسي و حكومتي شيعه
11- تحكيم و تقويت عناصر مصونيت بخش در قبال تهاجم فرهنگي و فكري غرب
- تقويت مباني اعتقادات ديني و تبيين حقايق اسلام به ويژه تفكر شيعي و اهميت انسان در تفكر اسلامي به منظور مصونيت بخشي در قبال تهاجم فرهنگي و فكري غرب
- ترويج اخلاق ، رفتار و زيباييهاي فرهنگ اسلامي در بين مخاطبين
12- تقويت روح مثبت انديشي و اميدواري در زندگي
- نشان دادن فوايد مثبت انديشي و آثار منفي ياس و نااميدي در زندگي
- نشان دادن نقش دعا و معنويت در اميدواري
13- تبيين مباني علم و ترويج علم آموزي و روحيه تحقيق و پژوهش
- تبيين ضرورت همراهي علم با ايمان و معنويت و ارزشهاي انقلابي و اسلامي
- تشويق علم آموزي و بيان و تبيين فوايد علم و دانش از منظر قرآن و اهل بيت (ع)
- تكريم اساتيد و چهره هاي علمي و قرآني
14- ايجاد همگرايي و همبستگي عمومي مسلمانان جهان
- تبيين دلايل نياز دنياي اسلام به همگرايي و همبستگي عمومي
- ايجاد زمينه هاي همگرايي و همكاري فكري ميان كشورهاي اسلامي
- نشان دادن ضرورت توجه به معنويت در دنياي اسلام به منظورافزايشهمگراييوهمبستگيعمومي
- نشان دادن زيانهاي تفرقه و اختلاف در ميان مسلمانان جهان
- معرفي مباني وحدت اسلامي
- معرفي محورهاي وحدت اسلامي
- تبيين وحدت اسلامي و عوامل و موانع آن
15- ترويج روحيه فعاليت و نشاط و پربار شدن اوقات فراغت جوانان و ايجاد شادابي وآرامش رواني در جامعه
- گسترش فرهنگ تلاوت و انس با قرآن كريم
